Afl. 3 | In deze aflevering vertel ik hoe Pärt in de jaren na 1968 een nieuwe muzikale klankwereld ontdekt. Ik maakte daarbij vooral gebruik van de woorden van de componist zelf en zijn vrouw Nora. In het midden van de jaren zeventig begon Pärt stukken te schrijven in een stijl die hij zelf aanduidde met de term tintinnabuli, muziek die als het geluid van bellen of klokjes klinkt. Ik besluit deze aflevering met een beschrijving van een dramatische gebeurtenis uit 1980. In dat jaar dwongen de communistische autoriteiten Pärt en zijn gezin Estland te verlaten.

Belangrijkste geraadpleegde literatuur:

• Enzo Restagno (e.a.), Arvo Pärt in Conversation (Champaign, 2012)
• Andrew Shenton (ed.), The Cambridge Companion to Arvo Pärt (Cambridge 2014)
• Twan Geurts, Componist van de stilte. In het spoor van Arvo Pärt (Amsterdam 2026)

Muziek:

• Arvo Pärt, Derde Symfonie, deel II

Ests Nationaal Symfonieorkest o.l.v. Paavo Järvi

• Anoniem, Ave Donna

Hortus Musicus

• Arvo Pärt, Spiegel im Spiegel

Tasmin Little en Martin Roscoe

• Arvo Pärt, Cantus in memoriam Benjamin Britten

Ests Nationaal Symfonieorkest o.l.v. Paavo Järvi

• Arvo Pärt, Kyrie uit Missa syllabica

Mati Turi, Tiit Kogermann, Tönu Kaljuste

• Arvo Pärt, Arbos

The Brass Ensemble Staatsorchester Stuttgart o.l.v. Dennis Russell Davies

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl.2 | Centraal in zijn componistenleven staat een gebeurtenis die op allerlei manieren kan gelden als een keerpunt in zijn leven. Daarom wil ik er in deze aflevering uitvoerig verslag van doen. Het betreft de première van Credo in 1968. Het stuk kunnen we achteraf zien als zijn afscheid van het modernisme. Na 1968 volgt een lange periode van stilte. Zijn artistieke heroriëntatie is nauw verbonden geweest met zijn geestelijke heroriëntatie. In 1972 treedt Pärt toe tot de orthodoxe kerk.

Belangrijkste geraadpleegde literatuur:

• Enzo Restagno (e.a.), Arvo Pärt in Conversation (Champaign, 2012)
• Andrew Shenton (ed.), The Cambridge Companion to Arvo Pärt (Cambridge 2014)
• Jan Brokken, Baltische Zielen (Amsterdam 2017, 23e druk)

Muziek:

• Arvo Pärt, Perpetuum Mobile

Bamberg Symphony o.l.v. Neeme Järvi

• Arvo Pärt, Collage über Bach: I: Toccata

Amsterdam Sinfonietta o.l.v. Candida Thompson

• Arvo Pärt, Credo

Estonian Festival Orchestra o.l.v. Paavo Järvi

• Arvo Pärt, Partita I: Toccatina

Piano: Ralph van Raat

• Arvo Pärt, Statuit ei Dominus

Estonian Philharmonic Chamber Choir o.l.v. Tonu Kaljuste

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 1 | Behalve over de jeugd van Pärt in deze aflevering veel over de moderne geschiedenis van Estland en de opmerkelijke muzikale tradities van dit land . Aandacht met name voor twee invloedrijke Estse componisten van wie Pärt les kreeg: Veljo Tormis en Heino Eller.

Belangrijkste geraadpleegde literatuur:

• Enzo Restagno (e.a.), Arvo Pärt in Conversation (Champaign, 2012)
• Andrew Shenton (ed.), The Cambridge Companion to Arvo Pärt (Cambridge 2014)
• Jan Brokken, Baltische Zielen (Amsterdam 2017, 23e druk)
• Peter C. Bouteneff, Arvo Pärt. Out of Silence (New York 2015)

Muziek:

• Arvo Pärt, Fur Aline

Piano: Sergei Babayan

• Arvo Pärt, Fratres

Piano: Marcel Wormsviool: Ursula Schoch

• Veljo Tormis, 6 Estonian Childrens’s Songs

Estonian Philharmonic Chamber Choir o.l.v. Tönu Kaljuste

• Heino Eller, Kodumaine viis

Tuulisbrass o.l.v. István Baráth

• Arvo Pärt, Meie aed (Mijn tuin)

Estonian National Symphony Orchestra o.l.v. Paavo Järvi; Ellerheim Girls’Choir

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 3 | In deze aflevering staat zijn Derde Symfonie centraal. Dit is de symfonie waarmee Gorecki in de jaren negentig ook buiten Polen beroemd werd.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002)

Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017)

Muziek

• Gorecki, O Virgo Maria

Pools Kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski

• Gorecki, Salve mater matris Jesu

Pools Kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski

• Gorecki, Derde symfonie Deel II Lento e Largo

London Sinfonietta o.l.v. Davis Ziman

• Polka

Piotr Majerczyk

• Gorecki, Kleines Requiem für eine Polka

Schönberg Ensemble o.l.v. Reeinbert de Leeuw

• Gorecki, Mazurkas for Piano

Anna Gorecka

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 2 | In deze aflevering maak ik met u een excursie door het werk van Henryk Gorecki aan de hand van het thema “Moeder en kind”.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002)

Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017)

Muziek

• Gorecki, 3 Songs, Op.3

Piano: Ewa Guz-SerokaAlt: Jadwiga Rappe (CD Gorecki: Art Songs Dux 2020)

• Gorecki, Totus Tuus, Op.60

Choeur de chambre Versija (CD Totus Tuus 2010)

• Gorecki, Lullaby

Piano: Anna Gorecka (CD Gorecka plays Gorecki: Piano Works 2019)

• Gorecki, Ad matrem, Op.29

Polish National Radio Symphony Orchestra en Polish Radio Chorus of Krakow o.l.v. Antoni Wit (CD International Rostrum of Composers 1955-1999 Donemus Records 2020)

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 1 | In deze aflevering wil ik u vertellen en vooral laten horen hoe de jonge Henryk Gorecki (1933-2010) in de jaren vijftig het westers modernisme omarmde en hoe dat modernisme op gespannen voet stond met de officiële kunstopvatting in het communistische Polen.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002)

Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017)

Muziek

• Henryk Gorecki, O stella caeli

Pools kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski (Ondine 2023)

• Karol Szymanowski, Stabat Mater

City of Birmingham Symphony Orchestra o.l.v. Simon Rattle (Warner Classics 1994)

• Pierre Boulez, Tweede pianosonate deel III

Idil Biret (Naxos 1995)

• Henryk Gorecki, Eerste symfonie, deel 1 Introduction

Staatsphilharmonie Krakau o.l.v. Ronald Bader (Koch Schwann 1993)

• Henryk Gorecki, Euntes ibant et flebant

Adam Mickiewicz University Academic Choir o.l.v. Jacek Sykulski (2014)

• Henryk Gorecki, Miserere

Los Angeles Master Chorale o.l.v. Grant Gershon (Decca 2012)

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 13 | In 1954 wordt de katholieke politicus Ngo Dinh Diem (1901-1963) minister-president van Zuid-Vietnam. Ik schets zijn leven tot 1954 en bespreek de bronnen waaruit Diem putte voor zijn politieke denken. Ik bespreek de zwarte legende rondom zijn persoon die lang invloedrijk is geweest.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Edward Miller, Misalliance. Ngo Dinh Diem, the United States and the Fate of South Vietnam (Cambridge 2013)

Muziek

CD Prokofiev: The String Quartets (2025) uitgevoerd door Quatuor Danel

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 12 | Deze aflevering behandelt de lotgevallen van de Vietnamese katholieken in de woelige periode 1940 - 1954. Hun positie kan voor deze periode goed worden weergegeven door de beeldspraak “tussen hamer en aanbeeld”, waar de hamer staat voor het communisme en het aanbeeld voor het Frans kolonialisme. We zien aanvankelijke sympathie voor de Vietminh al snel wegsmelten wanneer zich het ware gezicht van deze organisatie manifesteert. Na de deling van het land vindt een massale exodus naar het zuiden plaats. Ca 700.000 in het noorden levende katholieken ontvluchten het communistische regiem.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Charles Keith, Catholic Vietnam. A Church from Empire to Nation (Berkeley 2012)

Seth Jacobs, Cold War Mandarin (Lanham 2006)

Muziek

Vietnamese volksmuziek

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.